پرینت

تحلیل رویکرد نشریات ترویجی- تخصصی کشور ‏ در انتشار مقالات طراحی و برنامه ریزی شهری ‏

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چکیده

طراحی شهری به عنوان فعالیتی که به محیط انسان ساخت و سکونتگاه های انسانی شکل داده و انسجام می­ بخشد از ابتدای پیدایش تاکنون از اهمیت روز افزونی برخوردار بوده است. هدف از پژوهش حاضر تعیین و بررسی رویکرد مقالات منتشر شده در زمینه طراحی و برنامه­ ریزی شهری در نشریات ترویجی- تخصصی کشور از سال 1380  تا 1390 می باشد. هفت نشریه پر تیراژ ترویجی- تخصصی در زمینه معماری و شهرسازی که در پایگاه بانک اطلاعات نشریات کشور نمایه شده است شامل فصلنامه معماری و ساختمان، فصلنامه معماری و شهرسازی، دو ماهنامه معمار، فصلنامه آبادی، ماهنامه منظر، فصلنامه معماری محوطه و فصلنامه معماری ایران جهت این پژوهش انتخاب شده اند. که از این میان  فصلنامه آبادی با انتشار 42% از مقالات این حوزه فاصله معناداری با سایر نشریات پس از خود دارد. از میان چهار زیرگروه شناخته شده در زمینه مقالات طراحی و برنامه­ ریزی شهری، زیر گروه مبانی طراحی و برنامه­ ریزی شهری (77.12%) در مقام نخست و معرفی پروژه های شهرسازی، برنامه ریزی و طراحی شهری (13.86%) در جایگاه دوم قرار دارد. همچنین کمترین توجه نیز به تاریخ شکل گیری شهرها (2.21%) شده است. در بازه مورد مطالعه مقالات تالیفی بیش از 5/8 برابر مقالات ترجمه­ ای به چاپ رسیده­ اند. فصلنامه آبادی با انتشار 150 مقاله تالیفی در برابر 23 مقاله ترجمه­ ای در مقام نخست قرار دارد.

 واژگان کلیدی: نشریات، طراحی شهری، برنامه­ریزی شهری، تحلیل

پرینت

نقش الگوهای شکلی و اجتماعی در ساماندهی فضاهای باز مجموعه های مسکونی ‏ ‏(قیاس تجارب شهرسازی قرن بیستم و نمونه های ایرانی)‏

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چکیده

پژوهش حاضر به شناسایی الگوهای اجتماعی و شکلی در برنامه ­ریزی فضاهای باز مسکونی در نظریه­ ها و پروژه­ های شاخص شهرسازی قرن بیستم و قیاس آن با الگوهای بومی و معاصر کشور می­ پردازد. روش تحقیق مورد استفاده در این نوشتار تفسیری–تاریخی با رویکردی استنتاجی است. از نمونه­ های موردی نیز در تحلیل و ارائه مصادیق گونه­ شناسی استفاده گردیده است. از نظر شکلی در نظریه­ های اوایل قرن بیستم، 4 گونه ساماندهی فضاهای باز شامل الگوهای «ساماندهی شبکه­ ای»، «خطی»، «مرکزی» و «مجموعه­ ای» قابل تشخیص هستند که در جریانهای نیمه دوم قرن به سمت الگوهای مجموعه­ ای تمایل بیشتری حاصل شده است. همچنین تلاش برای حذف سلسله مراتب اجتماعی، ایجاد برابری طبقاتی و مالکیت اشتراکی در فضاهای باز که در نیمه اول قرن مشهود بودند، جای خود را به پایداری اجتماعی، برابری اجتماعی و توجه توامان به فضاهای باز خصوصی و عمومی ­داده­است. اما جریانهای معاصر ساخت و ساز در کشور بیشتر ادامه راهبردهای آزموده ابتدای قرن هستند که عمدتاً از الگوهای شبکه­ ای و مرکزی استفاده می­ نمایند و فاقد الگوی اجتماعی معینی نیز در طرح خود هستند. از این روی با توجه به شرایط جهان کنونی و با عنایت به دستاوردهای بومی و اصول اعتقادی کشور، توجه به مفاهیم اجتماعی نظیر سرمایه اجتماعی، تعاملات اجتماعی در کنار الگوهای مناسب سازماندهی فضای باز (مانند مجموعه­ ای) ضمن تفکیک و عرصه­ بندی مشخص عرصه­ های عمومی-خصوصی و سنجش ترجیحات عمومی پیشنهاد شده است.

 

واژگان کلیدی: فضای باز، مسکن، الگوی اجتماعی، ساماندهی، نظریات شهرسازی

پرینت

تحلیل محتوای سایت طراحی بوسیله عکاسی سریع ‏توسط دانشجویان (قیاس تطبیقی ایران و ترکیه)‏

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چكيده

در برنامه آموزشی دروس معماری کشور کمتر توج ه­ای به بسترهای اجتماعی- فرهنگی در فرآیند تحلیل سایت می­ گردد. عكاسي از روشهای كارآمد ارتباطی است که دانشجویان را قادر می­ سازد آگاهی­ های اجتماعی خود را از محیط شهری بیان نمایند. اما تا کنون از این ابزار بیشتر به عنوان نوعی وسیله توصیفی در معماری استفاده شده است. پيشنهاد این نوشتار این است كه عكاسي به صورت كاملتری مي­ تواند در تحلیل سایت طراحی بوسیله فرایندهای تفسیری و «خواندن» تصاویر و به مثابه فرایند «تفسیر و استخراج» مورد استفاده قرار گیرد. روش پژوهش مورد استفاده در این نوشتار از نوع پژوهش کیفی در رویکردی استنتاجی است که با پیمایش اجتماعی و مورد پژوهی نیز تلفیق شده است. این تحقیق ضمن ارائه روش­شناسی پژوهش بصری به عنوان راهبرد شناخته شده در مطالعات اجتماعی، امکان استفاده از عکاسی به مثابه نوعی تحقیق بصری را جهت ارتقای شناخت و فهم بهتر محتوای بستر طراحی ممکن ساخته است. روش پیشنهادی در عمل در میان جمعی از دانشجویان ایرانی مورد ارزیابی قرار گرفته و نتایج آن مورد تحلیل و قیاس تطبیقی با نمونه مشابه آن در ترکیه واقع شده است. نتایج حاصل از این بررسی نشان دادند که از نظر الف) محتوایی: دانشجویان ایرانی برخلاف دانشجویان ترکی توجه کمتری به رفتار مردم، نوع زندگی و علایم شهری دارند و در عوض به سنت، بافت های قدیمی و گذشته عکس العملهای بیشتری نشان می­ دهند و از نظر ب) مفهومی: نوع تفاسیر دانشجویان ترکی، انتقادی است. در حالی که دانشجویان ایرانی کمتر دارای دیدگاه و نقطه نظر انتقادی حاصل از بینش فردی خود هستند و نگاه آنان اغلب توصیفی است. به بیان دیگر دانشجویان ایرانی به کالبد بیشتر از محتوای اجتماعی توجه می ­نمایند که می­ تواند تحت تاثیر «قیود آموزشی- دانشگاهی» و «قیود ارزشی- فرهنگی» جامعه باشد. با این حال دانشجویان با استفاده از این روش می­ توانند با موضوعات اجتماعی و عمومی­تر سایت آشنا و درگیر شده و بدین ترتیب جنبه­ های غیر ملموس بستر نیز مورد توجه بیشتری قرار خواهد گرفت.

 واژگان کلیدی: تحلیل سایت، پژوهش بصری، عکاسی سریع، منظر شهری، ویژگی­های اجتماعی

پرینت

تحلیل محتوای سرفصل دروس معماری منظر ‏ مبتنی بر نگرش سیستمی در آموزش و طراحی منظر

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چكيده

معماری منظر حاصل ادراک انسان از محیط اطراف او بوده و به مثابه یک رشته بیش از 100 سال قدمت آموزشی دارد. با این حال این رشته در ایران در سال 1380 و در مقطع کارشناسی ارشد تاسیس گردیده است. در این پژوهش از راهبرد تحلیل محتوا در رویکردی استنتاجی استفاده شده است. بررسی پارادایم های موجود در طراحی منظر نشان دهنده حرکت از پارادایم مدیریت منابع و سیستم­ها به سمت پارادایم اکولوژی طراحی با تاکید بر احیای دوباره سلامتی و بهره ­وری سیستمهای انسانی و اکولوژیکی و توجه به پویایی سیستم است که جز در سایه نگرش سیستمی ممکن نخواهد بود. در این پژوهش سرفصل دروه کارشناسی ارشد معماری منظر مصوب وزارت علوم در 2 رویکرد کمی و کیفی مورد بررسی قرار گرفته است. از نظر کمی میزان ساعات دروس عملی و نظری در این رشته تقریباً با هم برابرند. تحلیل محتوای دروس این رشته بر اساس پایه­ های 9 گانه آموزش سیستمی در معماری منظر که توسط ماتلاک پیشنهاد شده، صورت پذیرفته است. این موارد عبارتند از: پایه­ های طبیعی، مدیریتی، تلفیقی، میان­ رشته­ای، اخلاقی، ارزشی، هدایت­ گری، کاربردی و اقتصادی. نتایج نشان می­ دهند که مجموعه دروس «طراحی منظر و محیط (1و 2و 3)» بیشترین توجه را به نگرش سیستمی در آموزش معماری منظر دارند.

پرینت

سنجش کیفیت فضاهای باز عمومی بوسیله نرم افزار ‏Google Earth

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چکیده:

پیش زمینه: در فضاهای باز عمومی مانند پارکها و سایر فضاهای سبز، منافع بهداشتی قابل توجهی نیز وجود دارد. مردم علاقه بیشتری در استفاده از این فضاها برای انجام فعالیتهای فیزیکی در صورت داشتن کیفیت بالا از خود نشان داده­ اند. این نوشتار رویکرد جدیدی را در ارزیابی از راه دور تشریح می­ نماید که از نرم افزار  Google Earth Pro (نسخه رایگان این نرم افزار Google Earth است) برای اندازه­ گیری سریع و ارزان قیمت کیفیت فضای باز عمومی استفاده می­ نماید.

اهداف: هدف این پژوهش سنجش همبستگی میان ارزیابی کیفیت فضای باز عمومی بوسیله (1) روش سنجش از دور (استفاده از  Google Earth Pro) و (2) روش مشاهده مستقیم به همراه سنجش دقیق بوسیله ابزار سنجش کیفیت فضای باز عمومی (POST) است.

روشها: پنجاه پارک در بخش جنوب غربی شهر سیدنی استرالیا انتخاب گردیدند و در سال 2009 بوسیله روش ارزیابی از دور (با نرم افزار Google Earth Pro) مورد بررسی قرار گرفتند و امتیازهای حاصل از این روش با امتیازهای به دست آمده از روش مشاهده مستقیم همان پارکها توسط POSTمقایسه شدند. رتبه­ بندی هر روش بدون توجه به امتیازهای حاصل از روش دیگر در نظر گرفته شد. تحلیلها در سال 2009 انجام گردیده است.

نتایج: ضریب همبستگی اسپیرمن میان امتیازات بدست آمده از بررسی کیفیت پنجاه پارک بوسیله روش ارزیابی از دور و مشاهده مستقیم 9/0 (0001/0 >P) می­باشد. روش سنجش از دور چهار ساعت به طول انجامید در حالی که روش مشاهده مستقیم 42 ساعت طول کشیده است. این امر نشان دهنده سرعت بیشتر و بازدهی منابع در روش سنجش از دور جهت اندازه­ گیری کیفیت محیطهای مورد استفاده جهت فعالیتهای فیزیکی است.

نتیجه­ گیری: روش سنجش از راه دور برای نخستین بار امکان ارزیابی کیفیت تعداد کثیری از پارکها و سایر فضاهای سبز را بدون نیاز به بازدید انسانی فرهم آورد. این روش به شکل قابل توجهی زمان مورد نیاز جهت بررسی محیطی دقیق فضاهای باز عمومی را کاهش داده است.