پرینت

بازشناسی ‏ محورهای چهار باغ شیراز

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چکیده:

ساخت محورهای چهارباغ پاسخی هوشمندانه به نیاز جدید شهری - یعنی پیدایش مفهومی نوین به نام خیابان در شهرسازی ایرانی- است که در دوره صفویه با توجه به شیوه باغ سازی ایرانی (چهارباغ)، طرح ریزی شده است. این ایده نیز در شیراز با توجه به سابقه معماری و شهرسازی غنی آن مورد استفاده بوده و نشانه­ هایی از آن هنوز پابرجاست. این نوشتار می کوشد بر اساس مستنداتی از سفرنامه­ ها و متون تاریخی و مقایسه آنها با یکدیگر تصویری از این محور­ها در شیراز ارائه دهد و بدین سان به برخی از ویژگی­های مهم و کلیدی این محورها اشاره می نماید.

 

پرینت

سیری در ‏ معماری قاجاری شیراز ‏(بناهای مشیر الملک)‏

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

 

چکیده:

معماری قاجاری را آخرین تداوم معماری کهن ایران به شمار می ­آورند و بیش­تر بافت تاریخی شیراز به این دوره اختصاص دارد. بناهای مشیری یکی از با ارزش­ترین ابنیه قاجاری شیراز است. مشیر الملک که از اعیان و بزرگان شیراز بوده برای بیش از سی سال سمت وزارت شیراز را در حکومت قاجار بر عهده داشته است. در این مدت وی آثار زیادی از خویش در سطح استان فارس به یادگار گذاشته که از بناهای عام المنفعه به شمار می روند؛ بناهایی همچون پلها، باغها، کاروانسراها و... که در گستره استان پراکنده اند. این مقاله می کوشد اقدامات عمرانی وی را در محدوده بافت تاریخی شیراز شرح دهد.

پرینت

تحلیل نشانه شناختی ‏ مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چکیده:

نشانه یک واحد معنادار است که به عنوان اشاره­ گر بر چیزی جز خودش تفسیر می­ شود و نشانه­ شناسی دانش بررسی ساختارگرایانه نظام­های مختلف معنی است. این نوشتار می­ کوشد ساختمان مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس اثر مهندسان مشاور نقش جهان پارس را با قرائتی نشانه­ شناسانه و بر اساس تقسیمات نشانه­ شناختی چارلز سندرس پیرس در سه وجه شمایلی، نمایه­ ای و نمادین تحلیل نماید. بی شک این کتابخانه که کمتر از  دو سال پیش به بهره­ برداری رسیده­ است، از معدود آثار معماری معاصر ایران است که سعی در پیوند گذشته با حال و آینده داشته­ است. تحلیل این بنا از بستر طراحی و با بررسی نشانه­ های تاریخی و عناصر اعتباردهنده آغاز شده و به الگوها و نشانه­ های موجود در معماری و طراحی محوطه منتهی خواهد شد. بدین منظور مقایسه­ای تطبیقی میان الگوها و نشانه­ های کهن و معاصر صورت می­ پذیرد. نتایج حاصل از این مطالعه نشان دهنده وجود هر سه وجه نشانه­ شناختی سندرس پیرس در بنای کتابخانه و تاثیر معماری دوران هخامنشی و سنت های باغسازی ایرانی در طراحی آن است.

 

واژه­ های کلیدی : نشانه­ شناسی، نشانه­ های شمایلی، نمایه­ ای و نمادین، کتابخانه ملی فارس، معماری هخامنشی، باغسازی ایرانی

پرینت

تداوم فرهنگی و ‏ هویت منطقه ای در معماری ‏

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

سالهای اخیر ] دهه 1980 میلادی[ به درستی شاهد مجادله ­ای رو به رشد در کشورهای در حال توسعه بوده­ است. بویژه در کشورهایی که تجربه استعماری شدیدی را در حیطه معماری و شهرسازی داشته­ اند. فهم این موضوع که مدلهای غربی معماری و برنامه­ ریزی شهری ارائه شده توسط نهادهای مستعمراتی، همچون توسعه ثانویه[1] در غرب، چندان با ذخایر، شرایط اقلیمی و سعادت فرهنگی- اجتماعی این کشورها متناسب نیستند به پرسشگری­ های بیشماری منتهی گردید. علاوه بر این، بررسی دقیق­تر میراث گذشته آنها را نیز برای درک فعالیت­های معماری و برنامه­ ریزی ضروری ساخت؛ فعالیت­هایی که در طول قرن­ها بواسطه سازگاری[2] و در برخی مواقع اقتباس[3]، پیوسته دگرگونی یافته­ اند.

مضمون این جستاره و برخی نشریات جدید همچون معمار[4] و تاکید حیطه­ های پژوهشی دانشگاهی جملگی نشانگر سرآغازی مبهم در یکی از ویژگی­های بسیار حیاتی طراحی محیط ساخته شده است که در پی چیزی بیش از آرمانهای بصری صرف که توسط جنبش بین­ المللی مدرن هدایت و توسعه می­ یابد، می­ باشد. همچنین در پی کاوش جریانهای پنهان فرهنگی و غیر مادی است که جامعه را می­ پروراند و از محیط ساخته شده در نقش دوگانه علت و معلول آن بهره می­ برد.

این نوشتار دو ویژگی اصلی نقش محیط ساخته شده را بررسی می­ نماید. مقاله با بررسی موضوعات ملموس­ تر آغاز می­ شود، به بازبینی فعالیت­های کنونی طراحی و متقابلاً سنت­ها و وضعیت داشته­ ها در هند می­ پردازد. سپس ویژگی­های غیر ملموس را بررسی می­ نماید که در تلاش برای تشریح فرم بنا به عنوان تجلی بخش نهادهای اجتماعی- فرهنگی هستند و به دنبال ارتباطی پویا، پرورش دهنده و تکمیل کننده هم می­ باشد.

پرینت

تحلیل تاریخی-کالبدی چهارتاقی گهواره دید شیراز

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

 

چکیده

گهواره دید (372-378 ه.ق ) چهار طاقی ساده و کوچکی از سنگ و ساروج است که در ارتفاعات شمالی شیراز و در نزدیکی دروازه قرآن قرار گرفته و در آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیده است. این اثر به نسبت سایر بناهای تاریخی شهر واجد ظرفیت­های فرهنگی تاریخی و ویژگی­های معماری اندک اما در خور توجهی می­ باشد. در این نوشتار از روش تفسیری- تاریخی در رویکردی استنتاجی استفاده شده است. اسناد مکتوب مورد بررسی قرار گرفته و سایر اسناد تصویری و تحلیلهای لازم از منظر سازه و معماری نیز توسط نگارندگان تهیه شده است. بررسی متون تاریخی نشان دهنده نظرات متعددی در کاربری اصلی این بنا می­ باشد.  نتایج حاصل از این پژوهش نشان می­ دهد که این اثر با توجه به ابعاد، محل قرارگیری و سایر ویژگی­های کالبدی، تنها می­ تواند محل دیده­ بانی و خبررسانی باشد و سایر باورها مانند آتشکده، معبد و مقبره در خصوص این چهار طاقی معقول به نظر نمی­ رسد.

واژگان کلیدی:شیراز، تنگه الله اکبر، چهار تاقی، گهواره دید