پرینت

تحلیل کمی مقالات مرمت در نشریات ترویجی- تخصصی کشور ‏ از 1380 تا 1390

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چکیده

نشریات تخصصی و ترویجی با توجه به تعدد مخاطبان خود می­ توانند بستر مناسبی برای افزایش دانسته­ های علمی و یافته­ های تجربی در حوزه مرمت بناها و بافتهای تاریخی باشند. از این روی بررسی این نشریات از حیث محتوا و تعداد مقالات چاپ شده در آنها می­ تواند تصویری از این حوزه در نزد مخاطبان، متولیان نشر و پژوهشگران را آشکار سازد. این نوشتار مقالات منتشر شده در 9 نشریه ترویجی-تخصصی مرمت، معماری و شهرسازی و پرتیراژ کشور را در بازه ده ساله (1389 تا 1390) مورد کنکاش قرار داده است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش آماری-تحلیلی و در بستری پیمایشی است و از ثبت نظرات متخصصان بوسیله تکمیل پرسشنامه نیز جهت تحکیم نتایج استفاده شده است. مقالات منتشر شده در سه زیر گروه مبانی نظری مرمت، تجربیات مرمت، معرفی آثار واجد ارزش مرمتی در ایران و همچنین تجربیات مرمت و معرفی آثار واجد ارزش مرمتی در سایر نقاط جهان و در دو حوزه مقالت تالیفی و ترجمه­ ای طبقه­ بندی گردیده­ اند. نتایج حاصل از این تحقیق نشان دهنده سهم بسیار اندک (10/03%) مباحث مرمت در نشریات مورد بررسی است. همچنین اکثر مقالات (56/09%) به حوزه مباحت نظری مرمت اختصاص داشته و معرفی تجارب مرمت و آثار واجد ارزش در ایران (38/41%) و جهان (5/5%) به ترتیب در جایگاه­ های بعدی قرار دارند. علاوه بر این مقالات تالیفی رشد فراوانی در برابر سیر نزولی مقالات ترجمه­ ای در ده سال اخیر داشته است. با این حال بررسی روند کنونی امکان پیش­بینی مشخصی از وضعیت مباحث مرمت در نشریات را ممکن نمی­ سازد. البته حرکت روبه رشد مقالات مرتبط به حوزه مباحث نظری مرمت به سبب تعدد می­ تواند در آینده هم در صدر تعداد مقالات قرار داشته باشد. ایجاد نشریات الکترونیکی و ترغیب بخش خصوصی به انتشار نشریات ادواری بخشی از پیشنهادات این نوشتار است که مورد تائید متخصصان نیز می­ باشد.

 

پرینت

آسیب شناسی منظر میادین شهری در راهیابی به شاخصهای ساماندهی المانهای شهری (نمونه موردی: شهر شیراز)‏

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چكيده

المان­ها بخشی از اثاثیه شهری هستند که نقش مهمی در ایجاد حس مکان، هویت بخشی به شهر و استمرار حیات ذهنی و تداوم خاطره شهروندان از شهر را برعهده دارند. در این پژوهش آسیب­ شناسی المانهای موجود در منظر شش میدان منتخب شهر شیراز، شامل میدانهای آزادی (گاز)، دانشجو، قرآن (طاووس)، شهداء (شهرداری)، قائم (اطلسی) و ابوالکلام آزاد پرداخته شده است. این میادین بر اساس اهمیت تاریخی، موقعیت شهری و وسعت انتخاب شده­ اند. روش تحقیق مورد استفاده کیفی در بستری پیمایشی مبتنی بر راهبرد «توصیف پیچیده» و «مورد پژوهی اکتشافی» در منظر است. بر اساس مبانی نظری پژوهش در مجموع 20 مولفه ارزیابی معرفی و در 5 دسته شامل مولفه­ های «هویتی- مکانی»، «ادراکی- زیباشناختی»، «خاطره­ای- تاریخی»، «مشارکتی- اجتماعی» و «هندسی- کالبدی» تقسیم شده ­اند. از این میان کمترین توجه پس از مولفه­ های «خاطره­ای- تاریخی» نسبت به مولفه « مشارکتی- اجتماعی» و مولفه­ های «ادراکی- زیباشناختی» و «هویتی- مکانی» در ساماندهی المانهای مورد مطالعه دیده می­ شود که ناشی از 3 دسته آسیب­ های «شناختی»، «زمینه ­ای» و «هویتی» می­ باشند. در انتها ضمن تشریح هر مورد و نتایج ناشی از آنها به ارائه راهبردهای 3 گانه شناختی، زمینه ه­ای و هویتی مبتنی بر آسیب­ شناسی صورت پذیرفته اقدام و راهکارهای لازم جهت ارتقای وضع موجود و تبیین اصول اولیه ساماندهی المانها در منظر میادین شهری پیشنهاد شده است.

پرینت

راهبردهای توصیفی در پژوهش منظر

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چکیده

توصیف به مثابه یک راهبرد عینیت­گرا و استقرایی از روشهای پژوهش در معماری منظر است که مبنای بسیاری از راهبردهای پژوهشی دیگر نیز دانسته می­شود. از آنجا که از مشاهده اغلب به عنوان نخستین گام در هر پژوهش یاد شده و کمتر به مثابه یک راهبرد مورد توجه قرار می­گیرد، هدف این نوشتار تقویت بنیانهای نظری لازم در تعمیق راهبردهای توصیفی در پژوهش منظر و ترویج بیشتر آن است. از این روی، راهبرد توصیفی در نوشته ­های دمینگ و سوآفیلد (2011) مورد بررسی قرار گرفته و ضمن اشاره به دسته­ بندی­های چهارگانه آنها شامل مشاهده، توصیف ثانویه، توصیف پیمایش اجتماعی و توصیف پیچیده به برخی پژوهشهای صورت گرفته در هر دسته نیز اشاره شده است. اسناد مکتوب، پرسشنامه، مشاهده مستقیم، مصاحبه، تصاویر، عکسها، دست نگاره­ها و مستندات تاریخی همگی به عنوان منابع پایه در راهبرد توصیفی هستند. سنجش اعتبار این نوع پژوهشها متکی به پشتیبانی منابع مختلف از یکدیگر، نحوه استخراج داده­ ها و شیوه استقرای پژوهشگر و مبتنی بر دسته­ بندی، رتبه­ بندی و تفسیر می­باشد.

 واژگان کلید: منظر، پژوهش، توصیف، مشاهده، پیمایش

پرینت

ارزیابی منظر و پیامدهای بصری آن

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

 چکیده:

منظر حاصل درک انسان از زمین و محدود به دانش و آگاهی از مکان است و ارزیابی واژه ­ای حفاظتی برای تشریح، طبقه­ بندی و تحلیل منظر می­ باشد. توسعه انسانی تأثیرات مستقیم و غیر مستقیمی بر منظر دارد که علاوه بر پیامدهای زیست محیطی، تأثیرات بصری فراوانی را نیز در پی داشته است. کتاب «دستور العملهای ارزیابی منظر و آثار بصری» همان گونه که از عنوان آن نیز برمی­ آید، مجموعه قواعدی برای ارزیابی تأثیرات بصری ناشی از توسعه بر منظر تدوین شده نموده است. این کتاب از معدود نوشتارهایی در حوزه مدیریت بصری منظر به شمار می­ آید که نسبت به روشها و معیارهای آن توافق نسبتاً جامع­تری حاصل شده و تنها منبع موجود در این زمینه در زبان فارسی است. کتاب از نظر محتوایی، طیف متنوعی از مفاهیم و معیارها را در کنار یکدیگر سامان داده که درک تمامی جوانب آن نیازمند حداقل دانش محیطی و آشنایی با مفاهیم منظر است. پی­ نوشتهای کتاب ارزش علمی و کاربردی آن را دو چندان نموده و تا اندازه­ای در برطرف نمودن خلاء یاد شده نزد خوانندگان موثر بوده است. مهمترین ضعف کتاب را می­ توان نداشتن جمع­ بندی مستقل به عنوان یک فصل در انتها دانست که در صورت وجود می­ توانست ذهن خوانندگان را پس از مباحث متعدد و متنوع به نظم درآورد و ارتباط عملی مباحث را خوانا­تر سازد. از نظر فنی، تصاویر متعدد کتاب و مثالهای آن در نسخه انگلیسی وضوح و کیفیت بیشتری نسبت به نسخه فارسی آن دارد. با این حال دقت مترجم محترم در امانتداری و حفظ اصالت کتاب شایسته تقدیر است. در نهایت این کتاب برای متخصصان معماری منظر، طراحان شهری و کارشناسان طراحی محیط می­ تواند بسیار راهگشا باشد.

 واژگان کلید: ارزیابی منظر، تأثیرات بصری، شاخصها، دستورالعمل

پرینت

تحلیل منظر کلان تاریخی شیراز بر اساس ترسیم های جهانگردان خارجی

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Articles-UL

چکیده

نگاه متن­ وار و ساختاری به منظر امکان تجزیه و تحلیل بصری مفاهیم و عناصر موجود در آنرا در قالب یک پژوهش بصری ممکن می­ سازد. در این نوشتار از تصاویر تاریخی و راهبرد توصیف ثانویه با مورد پژوهی اکتشافی در منظر استفاده شده و تحلیلها در رویکردی استنتاجی به نتایج منتهی می­ شوند. همچنین می­ توان آنرا نوعی تحقیق بصری نیز نامید که به تصویر به عنوان ابزار استخراج و استقراء می­ نگرد. از آنجا که هدف این پژوهش شناسایی مولفه­ ها و اهمیت اجزای منظر کلان تاریخی شیراز در تصاویر سفرنامه­ ها است. لذا چهار تصویر از سیاحان خارجی (دلند، شاردن، نیبور و بروگشن) که واجد مشخصه­ های منظر کلان شهر (ترسیم شده در ترازی بالاتر از سطح شهر) هستند، در بازه­ای 200 ساله انتخاب گردیده است. فرضیه این پژوهش مبتنی بر امکان­ پذیری استخراج مفاهیمی عینی از تصاویر ترسیمی توسط جهانگردان است که تداوم و استمرار آن می­ تواند معرف ماهیت و چگونگی منظر کلان تاریخی شیراز باشد. از این روی هر تصویر به عناصر تشکیل دهنده (طبیعی (پایه و ثانویه) و انسان ساخت) و مشخصه ­ها (میزان جزئیات) تجزیه و مورد ارزیابی کیفی و کمی قرارگرفته است. درصد تفکیکی هر عنصر از تصویر محاسبه و میزان توجه به جزئیات نیز در طیفی سه ارزشی (زیاد، متوسط و ضعیف) تحلیل شده است. نتایج حاصل از پژوهش نشان دادند، مجموعه کوه­های شمالی و جنوبی شهر و باغهای قرار گرفته در محور منتهی به دروازه قرآن، به ترتیب مهمترین عناصر طبیعی منظر کلان شهر هستند که اغلب با جزئیات متوسط و زیاد ترسیم شده­اند. مثتحدثات انسان ساخت مانند دروازه قرآن و بقعه علی بن حمزه (ع) نیز از مهمترین عناصر غیر طبیعی منظر تاریخی شیراز به شمار می­آیند. در نهایت رودخانه خشک، آخرین عنصر طبیعی منظر کلان شهر است که هرچند با جزئیات کم ترسیم شده ولی به عنوان یک عنصر کلیدی در تصاویر دیده می­شود. شایسته است مدیریت شهری نسبت به حفظ این موارد جهت تداوم هویت منظر تاریخی شهر اهتمام جدی داشته باشد.

واژگان کلیدی:منظر کلان تاریخی، جهانگرد، پژوهش بصری، سفرنامه، شیراز