پرینت

عکسهای هوایی و تصاویر ماهواره ای در پژوهش منظر

نوشته شده توسط علی اسدپور on . Posted in Workshops

 

  • راهبرد 1: نخستین کارگاه آموزشی از سلسله کارگاه های آموزشی راهبرد
  • سخنران: محمد حسن طیبی
  • مدیر کارگاه: علی اسدپور
  • تاریخ برگزاری: 1392/2/31

  گزارش کارگاه آموزشی عکس های هوایی و تصاویر ماهواره ای در پژوهش منظر(مبانی و مفاهیم)

 سنجش از دور علم و هنر بدست آوردن اطلاعات در مورد یک شی، یک پدیده، یک منطقه با استفاده از تحلیل داده های جمع آوری شده توسط ابزارهایی است که در تماس مستقیم با آن شی، پدیده ویا منطقه نیستند. در تعریفی دیگر می توان گفت که سنجش ازدور علمی است که با استفاده ازسنجنده هایی که بر روی هواپیما یا ماهواره نصب گردیده اند، اطلاعات امواج الکترومغناطیس را جمع آوری نموده و برای استخراج خصوصیات اشیاء زمینی اطلاعات بدست آمده را مورد تفسیر قرار می دهد.  امواج بازتاب شده از جسم در سنجش از دور دارای اهمیت به سزایی هستند. این امواج الکترومغناطیس دارای طول موج ­های متفاوت هستند. لذا هر پدیده، امضای طیفی خاص و منحصر به فردی دارد که محققان با توجه به همین امضای طیفی موفق به شناخت انواع سنگ ­ها در مریخ شده­اند. در علم سنجش از دور دو اصطلاح  سکو و سنجنده مطرح می­شوند:

سکو: ماهواره ­ای است که مثل بدن انسان، چشم را حمل می­کند که می توانند هوابرد و فضابرد باشند.

سنجنده : دوربین های سنجنده، که درون ماهواره ­ها جا دارند.

 در این علم جهت جمع آوری اطلاعات از سکو های مختلف زمینی، هوابرد و فضابرد و سنجنده ها استفاده می شود. به وسایل حمل کننده سنجنده ها ( وسیله اندازه گیری همانند دوربین ها) سکو یا Platform گفته می شود. از جمله مهمترین سکو های فضابرد، ماهواره ها هستند که با گردش به دور زمین اطلاعات بسیار با ارزشی در مورد عوارض و پدیده های شهری جمع آوری می نمایند. سنجش از دور دارای مزایای مختلفی است که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

 1- دید کلی (اجمالی) : با استفاده از سنجش ار دور می توانیم پدیده های مختلف مرتبط با هم را مورد بررسی قرار دهیم  ( مطالعه روند پدیده ها نسبت به یکدیگر- مطالعات ناحیه ای (لند فرم ها،گسل، آتش فشان، شهر ها، روستاها) 

 2- مطالعات سریع و آسان:  مطالعه نواحی دور از دسترس

3- صرفه جویی در وقت و هزینه: با توجه به ماهیت سنجش ار دور به سرعت می توان یک ناحیه وسیع را مورد بررسی قرار داد و اطلاعات مربوط به آنرا جمع آوری نمود.

4- کاربرد های چند گانه: یک داده سنجش از دور می تواند به وسیله محققان و کاربران متفاوتی مورد استفاده قرار گیرد. زمین شناسی، کشاورزی، هیدرولوژی، جغرافیا، مطالعات شهری و ... 

 مولفه های اصلی سنجش از دور عبارتند از:

A- منبع انرژی (Energy Source):

B- برهمکنش انرژی الکترومغناطیس  با ذرات موجود در جو( Radiation and the Atmosphere)

 C- برهمکنش انرژی الکترومغناطیس  با پدیده های سطحی زمین (Interaction with the target)

D- ثبت انرژی توسط سنجنده (Recording of Energy by the Sensor)

E- انتقال، دریافت و پردازش (Transmission, Reception and Processing)

F- آنالیز و تفسیر (Interpretation and Analysis)

G- کاربرد(Application)

  با قرارگیری سنجنده روی سکو های فضایی(راکت ها، ایستگاه های هوایی، شاتل ها) عکس های هوایی گرفته­­ می ­شود. ماهواره ها با چرخش در جهت استوا یا قطب، کل زمین را تصویر برداری می کنند و مراحل انتقال، دریافت و پردازش در ایستگاه های زمینی صورت می گیرد. در ادامه مفهوم توان تکفیکی، توان فضایی، توان زمانی تفکیک و توان رادیومتریک مطرح و تشریح گردید. با توجه به اهمیت موضوع تفسیر دو دسته تفسیر آنالوگ یا بصری و تفسیر رقومی یا دیجیتال مورد بررسی قرار گرفت. در پایان «دکتر طیبی» با ذکر نمونه هایی از منظر شهری، بخشی از کاربردهای فراوان این علم را در مطالعات شهری بیان نمودند که به برخی از آنها اشاره می شود:

نمونه 1: تخمین زدن جاده های آسفالت شده در محدوده ای معین. با توجه به عکس های هوایی گرفته شده می توان تعداد راه های آسفالت شده در آن  محدوده را مشخص و هزینه و زمان لازم  برای آسفالت کردن راه های خاکی را محاسبه کرد.

نمونه 2: مشخص کردن سنگ های تشکیل دهنده یک محدوده معین. با توجه به امضای طیفی هر جسم و امواج مشخص بازتاب شده، می توان مشخص کرد که برای مثال سطح این ناحیه از سنگ هایی با ترکیب کروم و نیکل پوشیده شده است.

نمونه 3: مشخص کردن میزان اتلاف حرارت. با توجه به عکس های هوایی خاص قابلیت تشخیص مقدار حرارت تلف شده از پشتبام های منازل مسکونی وجود دارد و با توجه به مکان هایی که اتلاف حرارتی رخ داده است  عایق بندی می تواند صورت گیرد.

نمونه4: درکشور های اروپایی با توجه به حرارت خارج شده از دودکش منازل مسکونی می توان فهمید که از خانه استفاده می شود یا خیر و در صورت عدم استفاده از خانه، صاحبخانه موظف به اجاره دادن یا پرداخت مالیات یا روشن نگه داشتن سیستم گرمایشی آن خانه است. باتوجه به گران و پر هزینه بودن سوخت در کشورهای اروپایی صاحب خانه ترجیح می دهد خانه را اجاره دهد. درنتیجه قیمت خانه کنترل می شود.
در ادامه جلسه ضمن پاسخ به پرسشهای حاضرین در خصوص شیوه کاربردی نمودن مطالب ارائه شده توضیحاتی ارائه گردید. دکتر اسدپور به عنوان مدیر گارگاه ضمن ارائه جمعبندی مختصری از مباحث مطرح شده به ارائه مدلی جهت تدقیق موضوع پرداخت. وی با اشاره به کاربرد این دانش در سایر رشته ها، حوزه های استفاده از آنرا در معماری منظر و منظر شهری در قالب سه بخش شامل الف) مطالعات تاریخی، ب) مطالعات سنجش کیفیت وضع کنونی و ج) شناخت الگوهای توسعه و رشد آتی تقسیم نمود. وی افزود، تصویر به مثابه یک سند بصری قابل تحلیل و تفسیر تاریخی است. لذا داده هایی از این دست می توانند در دو محور شامل مقیاس (خرد و کلان) و زمان (گذشته، حال و آینده) مورد استفاده در منظر باشند. مقیاسهای کلان تصاویر بیشتر در اکولوژی منظر مورد استفاده است در حالی که مقیاس خرد در حیطه طراحی شهری و فضای باز شهری- روستایی کاربرد جدی تری دارد.

 تنظیم از: زهرا راستی و هاجر اسدپور

 

 

پیوست ها:
دانلود این فایل (Presentation1.pdf)بخشی از پاورپوینت کارگاه (PDF)[دانلود]5242 kB